Kaynaklar ve lisanslar

Türkiye’nin ulusal tablosu: neden yayımlamıyoruz

Türkiye’de genel gıdaların ulusal referansı TürKomp, yani Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde yürütülüyor ve tek tek sorgulanabiliyor. Bu siteye almıyoruz: verinin bütününü yeniden yayımlamamıza açıkça izin veren bir açık lisans yayımlanmış değil, biz de izin verildiğini varsayarak kopyalamıyoruz.

Boşluğu uydurma sayılarla doldurmaktansa bunu açıkça söylemeyi tercih ediyoruz. Türk gıdalarının resmî değerleri için kaynak bu site değil, TürKomp’un kendi sitesi. İleride yazılı bir kullanım izni alırsak bu sayfa bunu yazar ve kaynak, gıda gıda belirtilir.

Paketli ürünler: Open Food Facts

Bu sitedeki 2.506 ürün ve 729 marka Open Food Facts’ten geliyor. Open Food Facts, herkese açık ve gönüllülerle büyüyen bir gıda veri tabanı. Değerler üreticilerin ambalajda beyan ettiği değerler.

• Kaynak: Open Food Facts, world.openfoodfacts.org
• Lisans: Open Database License (ODbL) 1.0
• Her ürün sayfası, ürünün Open Food Facts’teki sayfasına bağlantı verir.
• Değişiklikler: değerler yuvarlanır ve 100 g üzerinden verilir. Aynı ürünün farklı gramajları tek sayfada birleştirilir.

Kataloğun tamamını yayımlamıyoruz. Burada Türkiye’de en çok barkodu okutulan ürünler var; mağazaların kendi iç barkodları gibi piyasada gerçek bir ürüne karşılık gelmeyen kayıtlar dışarıda kalıyor.

Veriler gönüllüler ve üreticiler tarafından giriliyor, dolayısıyla bir ürünün içeriği değiştiyse kayıt eski kalmış olabilir. Ambalajda başka bir şey yazıyorsa doğrusu ambalajdır.

Tarifler: MyPlate (USDA)

Tarifler bölümündeki 1042 tarif, ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) beslenme portalı MyPlate'ten alınmıştır. Hem tarifler hem de besin değerleri MyPlate'in kendi verileridir; metin Türkçeye çevrilmiş ve editoryal olarak gözden geçirilmiştir.

• Kaynak: MyPlate, myplate.gov
• Lisans: 17 U.S.C. §105 uyarınca kamu malı; ABD federal kurumlarının eserleri telif hakkına tabi değildir.
• Her tarif sayfası MyPlate'teki orijinaline bağlantı verir ve katkıda bulunanı belirtir.
• Fotoğraflar MyPlate'in kendi görselleridir; orijinal sunucu kapatıldığı için bağlantı yerine buraya kopyalanmıştır.
• İşleme: besin değerleri orijinaldeki gibi porsiyon başına verilir. Su bardağı ve kaşık ölçüleri Amerikan tarifinden kalmıştır ve çevrilmemiştir.

Tariflerin puanı ve yorumu yoktur. Yıldız göstermiyoruz, çünkü kimse yıldız vermedi. USDA bu sayfaların hazırlanmasına katılmamıştır ve Nutrola'yı önermez. Tüm külliyat makine tarafından okunabilir biçimde de var: /data/tarifler.json.

Genel gıdalar: referans tablolar

Barkodu olmayan genel gıdalar için Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı’nın herkese açık veri tabanını kullanıyoruz. Ulusal bir veri bulunmadığında beslenme araştırmalarının da başvurduğu kaynaklardan biri ve bu sitede yayımlanan değerlerin geldiği tek tablo.

• FoodData Central , USDA, Amerika Birleşik Devletleri

Bir gıdanın bileşimi ülkeden ülkeye az değişir; çeşide, mevsime, saklama ve pişirme biçimine göre çok daha fazla değişir. Bu yüzden değerler yaklaşık değerlerdir ve Türk mutfağına özgü yemeklerde bunu yazının içinde ayrıca belirtiyoruz.

Yöntem ve uyarılar

• Aksi belirtilmedikçe bütün değerler 100 g içindir.
• Sayılar yaklaşık değerlerdir. Besin içeriği çeşide, mevsime, yetiştirme koşullarına, saklamaya ve pişirmeye göre değişir. İki elma neredeyse hiçbir zaman birbirinin aynısı değildir.
• Tablolardaki sayılar yukarıda adı geçen kaynaklardan gelir. Bir dil modeli tarafından yazılmaz ya da tahmin edilmez. Sayıların etrafındaki metin otomatik üretilir ve yayından önce gözden geçirilir.
• Günlük enerji ihtiyacı ve yakılan kalori hesapları, geçtiği yerlerde yayımlanmış formüllerle yapılır (bazal metabolizma için Mifflin-St Jeor, fiziksel aktivite için Compendium of Physical Activities MET değerleri); göz kararı tahmin edilmez.
• Türkiye’ye özgü resmî öneriler için kaynak Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) ve Sağlık Bakanlığı’nın yayınlarıdır, bu site değil.
• Bu site sağlık danışmanlığı vermez. Bir hastalığın varsa, hamileysen ya da ilaç kullanıyorsan beslenmeni değiştirmeden önce hekimine veya bir diyetisyene danış.